Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.), ορθολογική χρήση των φαρμάκων σημαίνει ότι «οι ασθενείς παίρνουν τα κατάλληλα φάρμακα, στις κατάλληλες δόσεις, για τον κατάλληλο χρόνο, με το χαμηλότερο κόστος για αυτούς και το κοινωνικό σύνολο».
Η ανορθολογική χρήση των φαρμάκων αποτελεί σοβαρό παγκόσμιο πρόβλημα. Ο Π.Ο.Υ. υπολογίζει ότι περισσότερα από τα μισά φάρμακα χορηγούνται (συνταγογραφούνται, διανέμονται ή πωλούνται) ακατάλληλα. Αυτό εκθέτει σε κινδύνους την υγεία του πληθυσμού ενώ παράλληλα οδηγεί σε οικονομική σπατάλη. Στον Οδηγό Καλής Συνταγογράφησης (Guide to Good Prescribing) που δημοσίευσε ο Π.Ο.Υ. το 1994, τονιζόταν η ανάγκη διαμόρφωσης από κάθε γιατρό ενός «Προσωπικού Συνταγολογίου», δηλαδή μιας περιορισμένης λίστας φαρμάκων για παθήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει συχνά. Η επιλογή όμως του «καλύτερου» φαρμάκου για συμπερίληψη σε μια τέτοια λίστα παρουσιάζει πολλές πρακτικές δυσκολίες καθώς θα πρέπει να αξιολογηθούν συστηματικά τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για πολλές παραμέτρους, όπως η ασφάλεια (ανεπιθύμητες ενέργειες, αλληλεπιδράσεις), η αποτελεσματικότητα, η ευκολία στη χρήση και η σχέση κόστους-ωφέλειας. Με δεδομένο τον μεγάλο αριθμό σκευασμάτων που είναι σε κυκλοφορία καθώς και τη διαρκή εισαγωγή νέων, είναι προφανές ότι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι κλινικοί γιατροί δεν διαθέτουν ούτε την τεχνογνωσία ούτε τον χρόνο για μια τέτοια αξιολόγηση. Επομένως, για να είναι σε θέση να επιλέξει σωστά, ο γιατρός θα πρέπει να έχει εύκολη πρόσβαση σε αξιόπιστες και ανεξάρτητες πηγές πληροφόρησης. Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα δύσκολο σε ένα περιβάλλον όπου δεσπόζει η φαρμακευτική προώθηση. Τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα της φαρμακοβιομηχανίας ελέγχουν την αλυσίδα του φαρμάκου από το στάδιο της έρευνας έως αυτό της τελικής διάθεσης του προϊόντος. Άπειρες προωθητικές δραστηριότητες, εμφανείς (διαφημίσεις, επισκέψεις αντιπροσώπων) ή συγκαλυμμένες (χορηγούμενες «εκπαιδευτικές» εκδηλώσεις, συνεδριακός τουρισμός, εικονικές «κλινικές μελέτες», εκστρατείες «ενημέρωσης» του κοινού) διαμορφώνουν τη συνταγογραφική συμπεριφορά του γιατρού. Νεότερα και ακριβότερα φάρμακα, συχνά με αμελητέο ή ανύπαρκτο θεραπευτικό πλεονέκτημα και αμφίβολο προφίλ ασφάλειας αντικαθιστούν τα παλαιότερα, επιβαρύνοντας τον προϋπολογισμό της Υγείας.
Το παρόν ιστολόγιο απευθύνεται κυρίως στους επαγγελματίες Υγείας και στοχεύει στην προώθηση της ορθολογικής συνταγογράφησης με άξονες α) την αναζήτηση αξιόπιστων και ανεξάρτητων πηγών πληροφόρησης για τη φαρμακευτική αγωγή των συνηθέστερων νοσημάτων και β) την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων που σχετίζονται με την εμπορική προώθηση των φαρμάκων.
Υπεύθυνος περιεχομένου: Κωνσταντίνος Χριστόπουλος, MD, PhD, MRCP, Παθολόγος-Αιματολόγος, τ. Συντονιστής Διευθυντής Α΄Παθολογικής Κλινικής, ΓΝΑ “Σισμανόγλειο”.